Làn bus nhanh BRT bị bỏ trống lãng phí – “Ném tiền qua cửa sổ”

Trong khi ôtô, xe máy tắc cứng thì làn đường dành riêng cho xe buýt nhanh BRT lại bị bỏ không rất lãng phí.

Sau gần 5 năm đi vào hoạt động, tuyến buýt nhanh BRT chục ngàn tỷ bị bóc trần hàng loạt sai phạm, lãng phí, đội giá. Nhưng “tiền mất, tật mang”, hàng loạt hệ lụy mà tuyến BRT đầu tiên tại Hà Nội khiến người dân phải gánh chịu…

Tâm điểm chú ý trên mạng xã hội sáng nay là những hình ảnh dòng xe cộ đứng “chôn chân” trên tuyến đường Tố Hữu – Lê Văn Lương (Hà Nội) vào giờ cao điểm cùng những than phiền trong vô vọng của cánh tài xế. Trong khi xe máy, ôtô phải nối đuôi nhau nhích từng mét, thì bên làn đường của BRT lại bị bỏ không. Đây là cung đường có làn riêng dành cho tuyến buýt nhanh BRT 01 hoạt động. Tuy nhiên, hiệu quả của phương tiện công cộng này đến nay vẫn còn là một dấu hỏi lớn, trong khi những bức xúc của người tham gia giao thông lại ngày một tăng cao.

Tổng sản lượng hành khách vận chuyển năm 2018 đạt 5,3 triệu lượt, tăng 6,3% so với năm 2017, nhưng số hành khách mới chỉ đạt được gần 50% công suất thiết kế. Năm 2019, đạt 5,5 triệu lượt, tăng 3,7% so với năm 2018. Năm 2020, dù ảnh hưởng của dịch Covid-19 song sản lượng tuyến BRT vẫn đạt 5,35 triệu lượt, chỉ giảm 2,6% so với năm 2019, trong khi toàn mạng vận tải công cộng giảm 25,7%.

Cũng theo thống kê, trong giờ cao điểm, lượng khách bình quân đạt 70 hành khách/lượt, nhiều xe vận chuyển 95-110 hành khách/lượt. Sản lượng hành khách sử dụng vé tháng của tuyến BRT đứng đầu so với các tuyến khác trong toàn mạng với bình quân giai đoạn 2017-2020 là 22.542 hành khách/năm, chiếm 7,4% vé tháng 1 tuyến trên toàn mạng. Hành khách trên tuyến ổn định với bình quân 14.485 hành khách/ngày. So với các tuyến khác, BRT luôn thuộc nhóm các tuyến có sản lượng hành khách vận chuyển cao.

Doanh thu năm 2018 đạt 27,5 tỷ đồng/năm, đứng thứ hai toàn mạng, so với các tuyến buýt thông thường cao gấp gần 3 lần. Năm 2019 là 24,8 tỷ đồng. Năm 2020 sụt còn 15,2 tỷ đồng, giảm đến 45%. Bên cạnh đó, tỷ lệ trợ giá/chi phí năm 2018 là 26,6%, nhưng vọt lên 36,6% vào năm 2019.

Dù sau gần 5 năm hoạt động, Hà Nội vẫn tổng kết tích cực về tuyến buýt BRT như doanh thu năm các năm luôn đứng thứ nhất, thứ hai trong toàn bộ mạng lưới hơn 100 tuyến xe buýt của thành phố, tuy nhiên, theo chuyên gia Nguyễn Xuân Thuỷ, hiệu quả đầu tư chưa phù hợp và xác đáng. Vì tuyến buýt thênh thang một làn riêng, phải chở nhiều khách hơn tuyến khác. Hơn nữa, đầu tư một tuyến BRT hơn 1.000 tỷ, trong khi đó, tuyến khác đầu tư một vài chục tỷ. Vì vậy, so sánh này rất lệch lạc.

Mặc dù được đầu tư với số tiền rất lớn những dự án BRT đến nay vẫn chưa đạt được những hiệu quả như kỳ vọng, chưa đạt mục tiêu hạn chế phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc giao thông và từng bước nâng cao chất lượng môi trường của thành phố. Trực tiếp tham gia giao thông qua khu vực náy, ai cũng có thể nhận thấy tình trạng tắc đường không những không giảm mà còn tăng lên khi diện tích đường bị thu hẹp lại để nhường làn riêng cho BRT (vốn rất thưa chuyến). Thực tế đó tạo nên cảnh tượng chéo nghoe khi đường rộng lại bị bỏ không một làn.

Thực ra, Hà Nội đã cho lắp đặt nhiều camera phạt nguội trên cung đường này, nhưng tình trạng chạy vào làn BRT vẫn diễn ra vào những khung giờ cao điểm ùn tắc, đặc biệt là đối với phương tiện xe máy. Đơn giản là vì họ không còn lựa chọn nào khác. Ngay cả lực lượng CSGT cũng nhiều lần phải hướng dẫn các phương tiện đi vào làn này để giải tỏa áp lực giao thông tạm thời. Tất cả những bất cập nó đều đến từ việc thiết kế làn riêng cho BRT trong khi hiệu quả thực tế quá thấp.

Ngay thời điểm đưa BRT 01 vào vận hành, nhiều chuyên gia giao thông đô thị cũng đã bày tỏ lo ngại về tính hiệu quả của dự án này do nảy sinh quá nhiều bất cập dễ nhận thấy. Tuy nhiên, bỏ ngoài tai tất cả, mọi thứ vẫn diễn ra và sau nhiều năm hoạt động, những hạn chế vẫn còn y nguyên. Nhũng điều chỉnh theo kiểu nửa vời vô tình khiến BRT trở thành cái gái trong mắt người tham gia giao thông. Xe chạy không nhanh, chở không nhiều, nhu cầu quá ít, mà nghiễm nhiên chiếm mất một làn đường, gián tiếp góp phần khiến tình trạng ùn tắc càng thêm căng thẳng.

Với việc “độc chiếm” một làn đường nhưng hiệu quả khai thác quá thấp như vậy, BRT từ một giải pháp cho giao thông thành phố, nay lại trở thành gánh nặng với người dân thủ đô. Nhìn làn đường trống không giờ cao điểm, tôi mới thấy sự lãng phí của hạng mục đầu tư này. Nếu không có làn đường bỏ trống kia, có khi đường không tắc đến thế, người dân cũng không khổ đến vậy.

Alex tổng hợp

The post Làn bus nhanh BRT bị bỏ trống lãng phí – “Ném tiền qua cửa sổ” appeared first on Tạp Chí Xe.

source https://tapchixe360.com/lan-bus-nhanh-brt-bi-bo-trong-lang-phi-nem-tien-qua-cua-so-57876.html